السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
603
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
بايد نصف دية را به أو بر گردانند . همچنين است اگر سم به عضوى ديگر سرايت كند وموجب مرگ نگردد . 31 اختلاف جانى ومجنىٌّ عليه : 1 ) . اگر كسى دست وپاى مردى را از روى خطا قطع كند وپس از آن مجنىٌّ عليه بميرد ، سپس ولىّ أو ادعا كند كه مرگ وى پس از بهبود محل قطع ، اتفاق افتاده است تا دو دية بر عهدهء جانى ثابت شود ؛ ليكن جانى مدّعى باشد كه مرگ بر اثر سرايت جنايت بوده است تا يك دية بر عهدهاش بيايد ، گفتهء جانى با سوگند خوردن ، پذيرفته مىشود ، به شرط آنكه هر دو بر زمان فوت مجنىٌّ عليه پس از جنايت متفق باشند . زمان نيز كوتاه باشد ؛ به گونهاى كه بر حسب عادت ، احتمال بهبود زخم در آن مدت نرود ، همچنين اگر در مدت اختلاف داشته باشند ، وجانى مدّعى باشد مرگ قبل از سپرى شدن مدت بهبود زخم رخ داده وولىّ ميت مدعى وقوع مرگ بعد از سپرى شدن مدت بهبود زخم باشد ، قول جانى با سوگند پذيرفته مىشود . 32 2 . اگر جانى دست كسى را قطع كند وپس از آن مجنىٌّ عليه بميرد وجانى ادعا كند كه مرگ پس از بهبود محل بريدگى رخ داده است تا تنها ديهء دست را بپردازد وولىّ مجنىٌّ عليه مدّعى وقوع مرگ بر اثر سرايت زخم ناشى از بريدن دست باشد ، تا دية جان را از جانى بگيرد ، قول جانى با سوگند مقدّم مىشود ، به شرط آنكه مرگ پس از گذشت مدتي كه امكان بهبود جراحت مىرفته ، رخ داده باشد ودر صورت اختلاف در مدت ، در اينكه قول ولىّ مقدّم است يا جانى ، اختلاف است . 33 3 . چنانچه در جنايت بر طرف ، بميرد مجنىٌّ عليه وجانى ادعا كند كه وى بر اثر نوشيدن زهر يا گزيدن مار ومانند آن مرده است ؛ در مقابل ، ولىّ مجنىٌّ عليه مدعى باشد كه منشأ مرگ مجنىٌّ عليه جنايت وارده بوده است ، در تقديم قول جانى يا ولىّ مجنىٌّ عليه اختلاف است . 34 4 . اگر جانى ادعا كند عضوى را كه بريده ، مادرزادى شل ويا چشمى را كه در آورده ، مادرزادى كور بوده است ؛ ليكن مجنىٌّ عليه مدّعى سلامت آن باشد ، در